Thứ bảy, 16/6/2012 | 10:01 GMT+7
Chia sẻ bài viết lên facebook Chia sẻ bài viết lên twitter Chia sẻ bài viết lên google+ |
Thứ bảy, 16/6/2012 | 10:01 GMT+7

Cá chốt - đặc sản vùng sơn cước trước nguy cơ tận diệt

Cá chốt thuộc họ cá da trơn, thịt có màu vàng óng hoặc trắng, chỉ sống ở những khe đá tại khu vực nước chảy xiết, mực nước sâu từ 7 đến 7,5 m quanh lưu vực sông Ba và sông Ayun thuộc vùng đất phía Nam tỉnh Gia Lai.

Do đặc tính thích bơi ngược dòng nên thịt cá chốt vừa chắc, vừa dai lại thơm. Đặc biệt là phần da rất dai, vị béo ngậy.

Nhiều người cho rằng đây là loài cá chình sống ở các sông suối dọc miền Trung, nhưng cũng có người lại bảo là cá tra, cá basa của vùng Tây Nguyên vì hình dáng khá giống. Đầu cũng bè, bẹt; có râu loe hoe; da trơn và đặc biệt là phần bụng cũng có mỡ vàng ươm. Chỉ có điều cá chốt nhỏ hơn, con lớn nhất cũng chỉ nặng tối đa một kg.

Cá chốt vừa được đánh bắt trên sông Ba. Ảnh: Tùy Phong.

Cá chốt vừa được đánh bắt trên sông Ba. Ảnh: Tùy Phong.

Thưởng thức món cá chốt ngon nhất là vào khoảng tháng 8, tháng 9 âm lịch. Lúc này Tây Nguyên vào mùa lũ, nước chảy xiết nên cá chốt thường bơi ngược dòng. Món canh chua cá chốt rất ngọt, người dân cho rằng không loài cá nào sánh kịp. Để ăn với cơm, người ta thường kho tộ với mắm, tiêu (tiêu hạt xanh càng tốt), ớt, hành… Món này ăn với loại gạo dẻo của đồng bào J’rai bản địa thì chẳng còn chỗ nào để chê, nhất là trong những ngày giá rét.

Thế nhưng ngon nhất phải kể đến món cá chốt nướng. Chế biến món này người ta làm sạch vây, râu, ruột… rồi bỏ lên bếp than nướng. Bếp than phải thật đỏ nhưng không được quá đượm để khỏi cháy nhanh làn da cá, phải để cá chín từ từ mới ngon. Ăn kèm với cá chốt nướng là các loại rau sống, rau gia vị, bánh tráng và đặc biệt phải có muối é (một loại muối gồm ớt hiểm còn xanh, lá é, muối hạt sống được giã chung) hoặc muối kiến cỏ (ớt hiểm xanh, muối hạt sống, con kiến vàng, hạt một loại cỏ thơm do người đồng bào tìm ra), còn không thì cần muối kiến.

Vị cay ngọt, thơm của muối, cộng với thịt cá nướng béo ngậy bên cạnh ly rượu nồng khiến nhiều thực khách cho rằng mình đang được thưởng thức món ăn “tiến vua” khi xưa.

Cá chốt nướng, đặc sản vùng sơn cước. Ảnh: Tùy Phong.

Cá chốt nướng, đặc sản vùng sơn cước. Ảnh: Tùy Phong.

Ông Lê Đình Trọng chủ một quán ăn ở Gia Lai nhớ lại, khoảng gần 10 năm trước, trung bình mỗi ngày ông tiêu thụ vài chục kg cá chốt là chuyện bình thường, giá bán ra chưa đến 100.000 đồng một kg. Bây giờ giá đã lên đến gần 200.000 đồng một kg nhưng không có đủ để đáp ứng nhu cầu vì cá ngày một hiếm. Hiện tại, khó tìm được cá chốt có trọng lượng đến 1 kg mà chủ yếu từ 1,5-7 gr, thậm chí nhỏ hơn.

Để bắt được cá chốt, trước đây người ta chỉ thả câu, thả lưới, còn bây giờ dùng bình điện lạnh, xung điện gây hủy diệt trường. Mùa sinh sản vào khoảng tháng 11-12 âm lịch, cá chốt nổi lên mặt nước để tìm chỗ đẻ trứng. Lúc này, quanh lưu vực sông Ba, người đánh bắt cá chốt nhộn nhịp cả ngày lẫn đêm, có người đánh được cả yến cá chỉ trong vài tiếng đồng hồ.

Vợ chồng anh Cư, chị Hương (phường Sông Bờ, thị xã Ayun Pa, Gia Lai) chuyên thu mua cá chốt cho biết: Trước đây mỗi ngày anh thu mua được khoảng trên 20 kg cá nhưng hiện tại một ngày chỉ mua được chừng 3 kg và có ngày chẳng có con nào.

Anh Cư cho biết thêm, chỉ có cá chốt do người đồng bào thả câu mới còn sống và bảo quản được lâu, bán giá cao. Còn hầu hết cá dính xung điện đều chết rất nhanh và rất khó bảo quản, phải bán ngay trong ngày.

Những năm trở lại đây, nhiều công trình chặn dòng để làm thủy điện lớn nhỏ phía thượng nguồn sông Ba cũng làm cho loài cá này biến mất dần vì bị thay đổi môi trường sống tự nhiên.

Tùy Phong

Gửi chia sẻ câu hỏi tư vấn tại đây hoặc về doisong@vnexpress.net
 
 
Trong bếp mỗi gia đình, baking soda được xem là vua của sự linh hoạt. Ngoài chế biến thực phẩm, nó còn giúp tẩy rửa, khử mùi hôi, làm trắng răng...
Ít nhất 14.000 trẻ em phải điều trị các chấn thương liên quan đến việc mang ba lô mỗi năm. Việc chọn mua và sử dụng ba lô hợp lý có thể giúp giảm tải trọng lượng trên lưng khi trẻ đến trường.
Bé đã sẵn sàng ăn dặm khi có thể giữ đầu thẳng và tự ngồi được, biết nhận thức ăn từ thìa, bày tỏ sự thích thú với món ăn...
 
 
Về đầu trang